🚆 રશિયાથી ભારત સુધી સીધી રેલવે? 4 દેશોમાંથી પસાર થશે નવો રૂટ | Russia India Railway 2. 🇷🇺🇮🇳 રશિયાનો મોટો પ્રસ્તાવ! ભારત સુધી રેલવે પહોંચાડવા આ 4 દેશો બનશે કડી?

 રશિયાથી ભારત સુધી સીધી રેલવે? રશિયાના નાયબ PMના નિવેદનથી નવી ચર્ચા, પાકિસ્તાન સહિત 4 દેશોમાંથી પસાર થઈ શકે માર્ગ

રશિયા અને ભારત વચ્ચે વેપાર માટે હવે સમુદ્રી માર્ગ ઉપરાંત જમીન માર્ગનો વિકલ્પ પણ ચર્ચામાં આવ્યો છે. રશિયાના નાયબ વડાપ્રધાન મરાટ ખુસનુલિને રશિયાથી હિન્દ મહાસાગર સુધી સીધી રેલવે કનેક્ટિવિટી વિકસાવવાની સંભાવના તપાસવા પર ભાર મૂક્યો છે. જો આ વિચાર વાસ્તવિક સ્વરૂપ લે છે તો રશિયા અને ભારત વચ્ચે માલસામાનના પરિવહન માટે એક નવો મહત્વપૂર્ણ માર્ગ ઊભો થઈ શકે છે.

મરાટ ખુસનુલિને એક ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે રશિયાથી હિન્દ મહાસાગર સુધી સીધી રેલ કનેક્ટિવિટીની સંભાવનાનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી માર્ગોમાં ઊભા થતા જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને વૈકલ્પિક પરિવહન માર્ગો શોધવાની જરૂરિયાત વધી રહી છે. ખાસ કરીને બોસ્ફોરસ અને હોર્મુઝ જેવા વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગોની સ્થિતિને જોતા જમીન માર્ગ રશિયા માટે એક મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પ બની શકે છે.

કયા દેશોમાંથી પસાર થઈ શકે રેલવે માર્ગ?

ચર્ચામાં આવેલા સંભવિત માર્ગ મુજબ રશિયાથી માલસામાન મધ્ય એશિયા તરફ આગળ વધીને તુર્કમેનિસ્તાન, ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન થઈને ભારત સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે, આ સમયે આ કોઈ અંતિમ રેલવે પ્રોજેક્ટ નથી. રશિયાના નાયબ વડાપ્રધાન દ્વારા સંભાવના તપાસવાની વાત કરવામાં આવી છે અને આ વિચારને અમલમાં મૂકવા માટે હજુ અનેક રાજદ્વારી, સુરક્ષા અને માળખાકીય પડકારોનો સામનો કરવો પડશે.

જો આવો રેલવે કોરિડોર ક્યારેય વિકસાવવામાં આવે તો રશિયા અને ભારત વચ્ચે માલસામાનના પરિવહનનો સમય અને માર્ગ બંનેમાં વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા ઊભી થઈ શકે છે. સાથે જ સમુદ્રી માર્ગ પર સંપૂર્ણ નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. ભારત અને રશિયા વચ્ચે વેપાર વધારવાની દિશામાં પણ આ પ્રકારની કનેક્ટિવિટી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.

હોર્મુઝની સ્થિતિ વચ્ચે રશિયાનો નવો વિકલ્પ

રશિયાનો આ વિચાર એવા સમયે ચર્ચામાં આવ્યો છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયાના વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગોની સુરક્ષા અને વૈશ્વિક વેપાર અંગે ચિંતા જોવા મળી રહી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઊર્જા પરિવહન માર્ગોમાંથી એક છે. અહીંથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને કુદરતી ગેસનું પરિવહન થાય છે. તેથી આ વિસ્તારમાં લાંબા સમય સુધી કોઈ મોટી અડચણ ઊભી થાય તો વૈશ્વિક વેપાર, ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણના ભાવ પર તેની અસર પડી શકે છે.

આવી સ્થિતિમાં રશિયા ભારત સુધી માલસામાન પહોંચાડવા માટે સમુદ્રી માર્ગ ઉપરાંત જમીન આધારિત વિકલ્પો પર પણ વિચાર કરી રહ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. રેલવે માર્ગ દ્વારા મધ્ય એશિયા અને પશ્ચિમ એશિયાના દેશોને જોડીને ભારત સુધી પહોંચવાનો વિચાર ભવિષ્યમાં વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.

ભારત-રશિયા માટે પહેલેથી જ છે મહત્વપૂર્ણ કોરિડોર

ભારત અને રશિયા પહેલેથી જ ઈન્ટરનેશનલ નોર્થ-સાઉથ ટ્રાન્સપોર્ટ કોરિડોર (INSTC) મારફત વેપાર અને પરિવહન કનેક્ટિવિટી વધારવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. આ કોરિડોરનો મુખ્ય હેતુ રશિયા અને ભારત વચ્ચે માલસામાનના પરિવહન માટે વૈકલ્પિક માર્ગ ઊભો કરવાનો છે, જેમાં રશિયાથી ઈરાન થઈને ભારત સુધી પહોંચવાની વ્યવસ્થા સામેલ છે.

નવો રેલવે વિચાર જો આગળ વધે તો તે હાલના પરિવહન નેટવર્કને પૂરક બની શકે છે. ખાસ કરીને ભારત માટે મધ્ય એશિયા અને રશિયા સાથે જમીન આધારિત વેપાર કનેક્ટિવિટી વધારવાનો આ એક મોટો વિકલ્પ બની શકે છે.

પરંતુ સૌથી મોટો પડકાર શું હશે?

રશિયાથી ભારત સુધીનો પ્રસ્તાવિત માર્ગ અનેક દેશોમાંથી પસાર થવાનો હોવાથી તેને સાકાર કરવો સરળ નહીં હોય. તુર્કમેનિસ્તાન, ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો સાથે રાજદ્વારી સમજૂતી, સુરક્ષા વ્યવસ્થા, સરહદી પ્રક્રિયા અને અલગ-અલગ રેલવે નેટવર્કને જોડવાની જરૂર પડશે.

ખાસ કરીને અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાનમાંથી પસાર થતો માર્ગ સુરક્ષા અને ભૂરાજકીય દૃષ્ટિએ પડકારજનક બની શકે છે. આ ઉપરાંત વિવિધ દેશોના રેલવે ટ્રેક, કસ્ટમ્સ પ્રક્રિયા અને માલ પરિવહનના નિયમોમાં સુમેળ સાધવો પણ જરૂરી રહેશે.

શું ભારત માટે આ મોટો ફાયદો બની શકે?

જો ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની સીધી અથવા સંકલિત રેલ કનેક્ટિવિટી વિકસાવવામાં સફળતા મળે તો ભારત માટે રશિયા અને મધ્ય એશિયાના બજારો સુધી પહોંચવાના વિકલ્પો વધી શકે છે. રશિયા માટે પણ ભારત જેવા મોટા બજાર સુધી માલસામાન પહોંચાડવા માટે વધુ એક પરિવહન માર્ગ ઉપલબ્ધ થશે.

પરંતુ હાલ આ વાતને પ્રસ્તાવ અને સંભાવનાના તબક્કે જ જોવી જરૂરી છે. રેલવે લાઇન ક્યારે બનશે, કયા ચોક્કસ રૂટ પરથી પસાર થશે કે આ પ્રોજેક્ટ માટે કોઈ સત્તાવાર કરાર થયો છે કે નહીં—તે અંગે હજુ અંતિમ નિર્ણય સામે આવ્યો નથી.

જો આ વિચાર વાસ્તવિક પ્રોજેક્ટમાં પરિવર્તિત થાય તો રશિયા અને ભારત વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં એક નવો અધ્યાય શરૂ થઈ શકે છે અને યુરેશિયા મારફત ભારત સુધી પહોંચતા જમીન આધારિત વેપાર માર્ગોને નવી ગતિ મળી શકે છે.