ગુજરાતમાં વરસાદની સ્થિતિમાં મોટો ફેરફાર ક્યારે? કચ્છ-સૌરાષ્ટ્ર માટે રાહતના સંકેત, જાણો 25 ઓગસ્ટ બાદ શું થશે

ગુજરાતમાં ચોમાસાની સિઝન આગળ વધી રહી છે, પરંતુ રાજ્યના તમામ વિસ્તારોમાં વરસાદનું પ્રમાણ એકસરખું જોવા મળતું નથી. દક્ષિણ ગુજરાતમાં અત્યાર સુધીમાં સિઝનનો વરસાદ લગભગ 100 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે સૌરાષ્ટ્રમાં આશરે 50થી 55 ટકા અને કચ્છમાં માત્ર 29 ટકા જેટલો વરસાદ નોંધાયો છે. જેના કારણે દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદની સ્થિતિ સંતોષકારક હોવા છતાં કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના અનેક વિસ્તારોમાં હજુ પણ વરસાદની અછત જોવા મળી રહી છે.

હવામાન વિભાગના આંકડા પ્રમાણે મધ્ય ગુજરાતમાં પણ અત્યાર સુધીમાં આશરે 70 ટકા જેટલો વરસાદ નોંધાયો છે. ઉત્તર ગુજરાતમાં વરસાદનું પ્રમાણ લગભગ 50 ટકા આસપાસ છે. એટલે ગુજરાતના એક છેડેથી બીજા છેડા સુધી વરસાદની સ્થિતિમાં મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના એવા ઘણા વિસ્તારો છે જ્યાં સિઝનનો વરસાદ ઓછો પડ્યો હોવાથી ખેડૂતો અને સ્થાનિક લોકો હજુ પણ સારા વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

આજે ગુજરાતમાં ક્યાં વરસાદની આગાહી?

હવામાન વિભાગના તાજા અનુમાન પ્રમાણે 16 ઓગસ્ટે દક્ષિણ ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદનું પ્રમાણ વધારે રહી શકે છે. નવસારી, તાપી, ડાંગ, વલસાડ, દમણ અને દાદરા-નગર હવેલીમાં છૂટાછવાયા સ્થળોએ ભારે વરસાદની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત બનાસકાંઠા, પાટણ, મહેસાણા, સાબરકાંઠા, અરવલ્લી, મહીસાગર, પંચમહાલ, દાહોદ, છોટાઉદેપુર અને નર્મદા સહિતના વિસ્તારોમાં પણ વરસાદની શક્યતા છે. કેટલાક સ્થળોએ ગાજવીજ સાથે વરસાદ પડી શકે છે અને પવનની ઝડપ 30થી 40 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે.

ગુજરાતના મધ્ય અને દક્ષિણ ભાગમાં વરસાદી માહોલની શક્યતા વધારે છે. સાબરકાંઠાથી લઈને દક્ષિણ ગુજરાત સુધીના પટ્ટામાં સામાન્યથી મધ્યમ વરસાદના ઝાપટાં જોવા મળી શકે છે. વડોદરા, ભરૂચ, સુરત, તાપી, ડાંગ, નવસારી અને વલસાડ જેવા વિસ્તારોમાં પણ વરસાદી પ્રવૃત્તિ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.

બીજી તરફ અમદાવાદ, ગાંધીનગર, મહેસાણા, પાટણ, બનાસકાંઠા અને આણંદ જેવા વિસ્તારોમાં વરસાદનું પ્રમાણ તુલનાત્મક રીતે ઓછું રહી શકે છે. અહીં હળવાથી સામાન્ય વરસાદના ઝાપટાં પડવાની શક્યતા છે.

કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં ભારે વરસાદ કેમ નથી?

હાલમાં ગુજરાત પર એવી કોઈ મજબૂત વરસાદી સિસ્ટમ સીધી અસર કરતી જોવા મળતી નથી જે કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં વ્યાપક ભારે વરસાદ લાવી શકે. બંગાળની ખાડીમાં બનેલી સિસ્ટમોનો મોટો ભાગ હાલમાં પૂર્વોત્તર ભારત અને ઉત્તર ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.

આ કારણે સિસ્ટમનો સીધો અને મજબૂત પ્રભાવ ગુજરાત સુધી પહોંચતો નથી. પરિણામે કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં હાલમાં છૂટાછવાયા વરસાદી ઝાપટાંની શક્યતા છે, પરંતુ અતિભારે કે વ્યાપક વરસાદની સ્થિતિ જોવા મળતી નથી.

સેટેલાઇટ તસવીરોમાં કચ્છ, ભાવનગર, અમરેલી, જૂનાગઢ અને ગીર સોમનાથ આસપાસ વાદળો જોવા મળી શકે છે, પરંતુ હાલની સ્થિતિને જોતા સમગ્ર કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં એકસાથે ભારે વરસાદ પડે તેવી મજબૂત સિસ્ટમ દેખાતી નથી.

17થી 21 ઓગસ્ટ સુધી ગુજરાતનું હવામાન કેવું રહેશે?

હવામાન વિભાગના અનુમાન પ્રમાણે 17 ઓગસ્ટથી આગામી કેટલાક દિવસો દરમિયાન ગુજરાતમાં વરસાદી વાતાવરણ યથાવત રહેવાની શક્યતા છે. રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં છૂટાછવાયા સ્થળોએ હળવો, સામાન્ય અને મધ્યમ વરસાદ પડી શકે છે.

ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારો, મધ્ય ગુજરાત અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદી પ્રવૃત્તિ જોવા મળતી રહેશે. ખાસ કરીને સાબરકાંઠા, અરવલ્લી, મહીસાગર, પંચમહાલ, દાહોદ, છોટાઉદેપુર, વડોદરા, નર્મદા, ભરૂચ, સુરત, તાપી, ડાંગ, નવસારી અને વલસાડમાં વરસાદની શક્યતા રહેવાની સંભાવના છે.

જોકે આ સમયગાળા દરમિયાન સમગ્ર રાજ્યમાં સતત અને ભારે વરસાદ પડે તેવી સ્થિતિ હાલ દેખાતી નથી. એટલે એક જ જિલ્લામાં પણ કેટલાક વિસ્તારોમાં સારો વરસાદ પડે અને નજીકના વિસ્તારમાં માત્ર હળવો વરસાદ થાય તેવી સ્થિતિ જોવા મળી શકે છે.

25 ઓગસ્ટ બાદ શું બદલાઈ શકે?

હાલના હવામાન મોડેલમાં સૌથી મહત્વનો સંકેત 24થી 25 ઓગસ્ટની આસપાસનો જોવા મળી રહ્યો છે. બંગાળની ખાડીમાં આ સમયગાળા દરમિયાન ફરી એકવાર હલચલ વધવાની શક્યતા છે.

જો બંગાળની ખાડીમાં નવી વરસાદી સિસ્ટમ અથવા લો-પ્રેશર વિસ્તારનું નિર્માણ થાય અને તે પશ્ચિમ તરફ આગળ વધે તો તેની અસર મધ્ય ભારત થઈને ગુજરાત સુધી પહોંચી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ગુજરાતમાં વરસાદનું જોર ફરી એકવાર વધી શકે છે.

ખાસ કરીને કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર માટે આ સમયગાળો મહત્વનો બની શકે છે, કારણ કે આ વિસ્તારોમાં હાલ સિઝનનો વરસાદ સરખામણીએ ઓછો છે. જો નવી સિસ્ટમ ગુજરાત તરફ આગળ વધે તો રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદનું પ્રમાણ વધવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે.

શું મહિનાના અંતમાં સાર્વત્રિક વરસાદ પડી શકે?

હાલના લાંબા ગાળાના હવામાન મોડેલમાં ઓગસ્ટના અંતિમ સપ્તાહ દરમિયાન બંગાળની ખાડીમાં સક્રિયતા વધવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે. જો આ અનુમાન મુજબ સિસ્ટમનું નિર્માણ થાય અને તેની દિશા ગુજરાત તરફ રહે તો મહિનાના અંતમાં રાજ્યમાં વરસાદનું જોર વધવાની શક્યતા છે.

હાલમાં કેટલાક હવામાન મોડેલ ગુજરાત તરફ વરસાદી સિસ્ટમ આવવાની સંભાવના દર્શાવી રહ્યા છે, પરંતુ આ લાંબા ગાળાનું અનુમાન હોવાથી તેમાં ફેરફાર શક્ય છે. સિસ્ટમ ક્યાં બને છે, તેની તીવ્રતા કેટલી રહે છે અને તે કઈ દિશામાં આગળ વધે છે તેના આધારે ગુજરાતમાં તેની અસર નક્કી થશે.

એટલે હાલમાં 25 ઓગસ્ટ બાદ ગુજરાતમાં ચોક્કસપણે ભારે વરસાદ પડશે એવું કહેવું વહેલું છે. પરંતુ હવામાનની હાલની સ્થિતિમાં બંગાળની ખાડીની સક્રિયતા વધે તો વરસાદના માહોલમાં મોટો ફેરફાર થવાની શક્યતા ચોક્કસપણે છે.

કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર માટે હવે શું આશા?

કચ્છમાં માત્ર 29 ટકા જેટલો વરસાદ નોંધાયો હોવાથી આ વિસ્તાર માટે આગામી વરસાદી સિસ્ટમ ખૂબ મહત્વની બની શકે છે. સૌરાષ્ટ્રમાં પણ આશરે 50થી 55 ટકા વરસાદ થયો હોવાથી હજુ સારા વરસાદની જરૂરિયાત છે.

જો ઓગસ્ટના અંતિમ દિવસોમાં બંગાળની ખાડીમાંથી મજબૂત સિસ્ટમ ગુજરાત તરફ આવે તો કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના વરસાદના આંકડામાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે. જોકે હાલમાં કોઈ ચોક્કસ સિસ્ટમ ગુજરાત તરફ આવી રહી છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.

આગામી દિવસોમાં હવામાન વિભાગના મોડેલ અને સેટેલાઇટ તસવીરોમાં જો સિસ્ટમની દિશા ગુજરાત તરફ દેખાશે તો કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાત માટે વરસાદની આગાહીમાં પણ મોટો ફેરફાર થઈ શકે છે.

હાલની સ્થિતિનો સાર

હાલ ગુજરાતમાં વરસાદ સંપૂર્ણપણે બંધ થવાનો નથી. 16થી 21 ઓગસ્ટ દરમિયાન રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદના ઝાપટાં ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે. દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદનું પ્રમાણ વધુ રહી શકે છે, જ્યારે ઉત્તર અને મધ્ય ગુજરાતમાં પણ છૂટાછવાયા વરસાદની શક્યતા છે.

કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં હાલમાં ભારે વરસાદ માટે મજબૂત સિસ્ટમનો અભાવ છે. આ વિસ્તારોમાં સામાન્ય વરસાદ અથવા વરસાદી ઝાપટાંની શક્યતા વધુ છે.

પરંતુ 24થી 25 ઓગસ્ટ બાદ બંગાળની ખાડીમાં હલચલ વધે તો ગુજરાતના હવામાનમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. નવી સિસ્ટમ બને અને તે ગુજરાત તરફ આગળ વધે તો ઓગસ્ટના અંતિમ સપ્તાહમાં વરસાદનું જોર ફરી વધવાની શક્યતા છે.

હાલમાં સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ગુજરાતમાં વરસાદની સ્થિતિ એકસરખી નથી. દક્ષિણ ગુજરાતમાં સિઝનનો વરસાદ લગભગ 100 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે કચ્છમાં માત્ર 29 ટકા અને સૌરાષ્ટ્રમાં આશરે 50થી 55 ટકા વરસાદ નોંધાયો છે. તેથી આગામી વરસાદી સિસ્ટમ કઈ દિશામાં આગળ વધે છે તેના પર ખાસ કરીને કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના ખેડૂતોની નજર રહેશે.

નોંધ: 25 ઓગસ્ટ બાદની આગાહી લાંબા ગાળાના મોડેલ પર આધારિત છે. આગામી દિવસોમાં સિસ્ટમની સ્થિતિ, દિશા અને તીવ્રતામાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેથી ચોક્કસ આગાહી માટે હવામાન વિભાગના તાજા બુલેટિનને ધ્યાનમાં લેવું જરૂરી છે.