દેશમાં બે ચોમાસુ સિસ્ટમ સક્રિય, આગામી 2 સપ્તાહ વરસાદની શક્યતા | Monsoon Update,દેશમાં ચોમાસું ફરી સક્રિય: બે સિસ્ટમ સક્રિય, આગામી બે સપ્તાહ સુધી વરસાદી માહોલ રહેવાની શક્યતા

 દેશમાં ચોમાસું ફરી સક્રિય: બે સિસ્ટમ સક્રિય, આગામી બે સપ્તાહ સુધી વરસાદી માહોલ રહેવાની શક્યતા

દેશમાં હાલ ચોમાસાની ગતિવિધિ ફરી સક્રિય બની રહી છે. હવામાન વિશ્લેષણ મુજબ દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં આગામી દિવસોમાં વરસાદી પ્રવૃત્તિ જોવા મળી શકે છે. હાલમાં દેશ પર બે ચોમાસુ સિસ્ટમ સક્રિય હોવાની માહિતી સામે આવી છે અને આગામી સમયમાં બંગાળની ખાડીમાં વધુ એક હવામાન સિસ્ટમ બનવાની શક્યતા પણ દર્શાવવામાં આવી રહી છે. આ સિસ્ટમો મજબૂત બને છે કે નહીં અને કઈ દિશામાં આગળ વધે છે તેના આધારે આગામી દિવસોમાં વરસાદનું પ્રમાણ નક્કી થશે.

હવામાનની વર્તમાન સ્થિતિને જોતા આગામી બે સપ્તાહ દરમિયાન ચોમાસાનો માહોલ યથાવત રહેવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને બંગાળની ખાડીમાં સર્જાતી હવામાન પ્રણાલીઓ ભારતના પૂર્વ અને મધ્ય ભાગના હવામાન પર સીધી અસર કરી શકે છે. આ સિસ્ટમો આગળ વધે ત્યારે તેમના પ્રભાવ હેઠળ અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદની ગતિવિધિમાં વધારો થઈ શકે છે.

હાલમાં હિંદ મહાસાગર અને બંગાળની ખાડી વિસ્તારમાં હવામાનની ગતિવિધિઓ પર વિશેષ નજર રાખવામાં આવી રહી છે. સમુદ્રના તાપમાન, પવનની દિશા, વાતાવરણમાં ભેજ અને હવામાન પ્રણાલીઓની સ્થિતિ જેવા પરિબળો ચોમાસાની ગતિને અસર કરતા હોય છે. તેથી આગામી દિવસોમાં આ તમામ પરિબળોમાં થતા ફેરફારો મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.

ઈન્ડોનેશિયા-જાપાન વિસ્તારમાં સમુદ્રનું પાણી ઠંડું થઈ રહ્યું છે

હવામાન નિષ્ણાતોના વિશ્લેષણ મુજબ ઈન્ડોનેશિયા અને જાપાનની આસપાસના વિસ્તારમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન ધીમે ધીમે ઘટી રહ્યું છે. સમુદ્રના પાણીના તાપમાનમાં થતા ફેરફારોનો પ્રભાવ સમગ્ર ઈન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં હવામાનની પેટર્ન પર પડી શકે છે.

સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન ચોમાસાની ગતિવિધિ માટે મહત્વનું પરિબળ છે. સમુદ્રનું તાપમાન, હવાના દબાણમાં ફેરફાર અને ભેજની સ્થિતિને કારણે વાદળોની રચના તથા વરસાદી સિસ્ટમની તીવ્રતામાં ફેરફાર થઈ શકે છે.

આ પ્રકારની સ્થિતિને કારણે આગામી દિવસોમાં ઈન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં હવામાનની પેટર્નમાં ફેરફાર જોવા મળે તેવી શક્યતા છે. જોકે માત્ર સમુદ્રના તાપમાનના આધારે ભારતના વરસાદની ચોક્કસ આગાહી કરી શકાય નહીં.

દેશમાં અત્યાર સુધી વરસાદની સ્થિતિ કેવી રહી?

અત્યાર સુધી દેશમાં વરસાદનું વિતરણ એકસરખું રહ્યું નથી. કેટલાક વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં વધુ વરસાદ થયો છે, જ્યારે અન્ય વિસ્તારોમાં વરસાદની ઘટ જોવા મળી રહી છે.

આપવામાં આવેલી તસવીરમાં દર્શાવવામાં આવેલા વરસાદના નકશા પ્રમાણે દેશના આશરે 66 ટકા વિસ્તારમાં સારો વરસાદ થયો હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું છે. બીજી તરફ લગભગ 30 ટકા વિસ્તારમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો હોવાનું નકશામાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે.

આ સ્થિતિ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સમગ્ર દેશમાં ચોમાસું એકસરખી રીતે સક્રિય નથી. કેટલાક રાજ્યોમાં ભારે વરસાદની સ્થિતિ જોવા મળી છે તો કેટલાક વિસ્તારોમાં હજુ પણ વરસાદની અછત છે.

બંગાળની ખાડીમાં વધુ એક સિસ્ટમ બનવાની શક્યતા

આગામી દિવસો માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત બંગાળની ખાડીમાં બનનારી નવી હવામાન સિસ્ટમ બની શકે છે. હવામાન વિશ્લેષણ મુજબ બંગાળની ખાડીમાં વધુ એક સિસ્ટમ બનવાની શક્યતા છે.

જો આ સિસ્ટમ મજબૂત બને છે અને જમીન તરફ આગળ વધે છે તો તેના કારણે પૂર્વ અને મધ્ય ભારતમાં વરસાદની ગતિવિધિમાં વધારો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ, ઝારખંડ, છત્તીસગઢ, મધ્ય પ્રદેશ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં તેની અસર જોવા મળી શકે છે. જોકે સિસ્ટમનું ચોક્કસ સ્થાન અને તેની તીવ્રતા અંગે આગામી હવામાન અપડેટ વધુ સ્પષ્ટ માહિતી આપશે.

હાલ ઉત્તર અને પૂર્વ ભારતમાં પણ ટ્રફ સાથે જોડાયેલી વરસાદી ગતિવિધિ સક્રિય હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ સ્થિતિને કારણે આગામી દિવસોમાં દેશના અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદી માહોલ યથાવત રહેવાની શક્યતા છે.

MJO અને IOD પણ બની શકે છે મહત્વપૂર્ણ

ભારતીય ચોમાસા પર માત્ર સ્થાનિક હવામાન સિસ્ટમો જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક હવામાન પ્રક્રિયાઓની પણ અસર જોવા મળે છે. તેમાં MJO એટલે કે Madden-Julian Oscillation મહત્વપૂર્ણ છે.

MJOની સ્થિતિ અનુકૂળ રહે તો બંગાળની ખાડી અને હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં વાદળોની રચના અને વરસાદી પ્રવૃત્તિને વેગ મળી શકે છે. બીજી તરફ Indian Ocean Dipole એટલે કે IOD પણ ભારતીય ચોમાસા સાથે જોડાયેલું મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે.

હાલ IOD સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત થયો નથી, પરંતુ આગામી દિવસોમાં તેની સ્થિતિમાં થતા ફેરફારો પર હવામાન નિષ્ણાતોની નજર રહેશે. સાથે જ અલ નીનોની અસર પણ ચોમાસા માટે મહત્વપૂર્ણ પરિબળ બની શકે છે.

ગુજરાત માટે શું સંકેત?

ગુજરાત માટે આગામી દિવસોમાં વરસાદની સ્થિતિ જાણવા માટે બંગાળની ખાડીમાં બનતી સિસ્ટમની દિશા અને તીવ્રતા મહત્વપૂર્ણ રહેશે. સિસ્ટમ મધ્ય ભારત તરફ કેટલી આગળ વધે છે અને તેની સાથે ભેજનો પ્રવાહ પશ્ચિમ તરફ કેટલો આવે છે તેના આધારે ગુજરાતમાં વરસાદની ગતિવિધિ પર અસર થઈ શકે છે.

જોકે હાલની આ માહિતીના આધારે ગુજરાતના ચોક્કસ જિલ્લામાં ભારે વરસાદ પડશે કે સામાન્ય વરસાદ પડશે તે નક્કી કરવું યોગ્ય નથી. ગુજરાત માટે જિલ્લા-વાર આગાહી માટે હવામાન વિભાગના તાજા બુલેટિન, રડાર માહિતી અને વિવિધ હવામાન મોડલનું વિશ્લેષણ જરૂરી રહેશે.

આગામી દિવસોમાં જો બંગાળની ખાડીની સિસ્ટમ મજબૂત બને છે અને તેનો ટ્રેક મધ્ય ભારત તરફ રહે છે, તો ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં ભેજવાળા પવનો અને વરસાદી ગતિવિધિમાં વધારો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાતમાં તેની અસર કેવી રહે છે તેના પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે.

આગામી બે સપ્તાહ કેમ મહત્વપૂર્ણ?

આગામી બે સપ્તાહ ચોમાસા માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. એક તરફ હાલમાં સક્રિય હવામાન સિસ્ટમો છે અને બીજી તરફ બંગાળની ખાડીમાં નવી સિસ્ટમ બનવાની શક્યતા છે. આ બંને પરિબળો સાથે MJO, IOD અને અલ નીનો જેવી વૈશ્વિક હવામાન પ્રક્રિયાઓ પણ ચોમાસાની સ્થિતિને અસર કરી શકે છે.

આથી આગામી દિવસોમાં વરસાદની ગતિવિધિમાં ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે. ક્યાંક ભારે વરસાદ તો ક્યાંક સામાન્ય અથવા ઓછો વરસાદ જોવા મળી શકે છે.

સારાંશમાં કહીએ તો, દેશમાં ચોમાસું હજુ સક્રિય સ્થિતિમાં છે અને આગામી બે સપ્તાહ વરસાદની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. બંગાળની ખાડીમાં બનનારી નવી સિસ્ટમ તેની દિશા અને તીવ્રતા પ્રમાણે દેશના વરસાદી માહોલને વધુ અસર કરી શકે છે. ગુજરાત સહિત દેશના વિવિધ રાજ્યો માટે આગામી હવામાન અપડેટ પર સતત નજર રાખવી જરૂરી રહેશે.

નોંધ: ઉપરોક્ત બ્લોગ આપેલી અખબારી તસવીરમાં દર્શાવેલી માહિતીના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. સ્થાનિક અને જિલ્