GDPનું નામ બદલાશે! અર્થતંત્રને માપવાની રીત બદલવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.

 ભારત તેની અર્થવ્યવસ્થાને માપવાની રીતમાં મોટો ફેરફાર કરવાનું વિચારી રહ્યું પલ છે. અત્યાર સુધી, આપણે કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન GDP) ને અર્થતંત્રનું મુખ્ય મનાતો હતો. 

સરકાર ચોખ્ખા સ્થાનિક ઉત્પાદન (NDP) ને વધુ મહત્વ આપવાનું વિચારી રહી છે. આ ફેરફાર યુનાઈટેડ નેશન્સ સિસ્ટમ ઓફ નેશનલ એકાઉન્ટ્સ (SNA) ૨૦૨૫ હેઠળ કરવામાં આવશે.

SNA ૨૦૨૫ મુજબ, NDP ને GDP જેવા એકંદર માપદંડો કરતાં ‘વિભાવનાત્મક રીતે શ્રેષ્ઠ' તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. આનો અર્થ એ છે કે NDP ઉત્પાદનની સાચી કિંમતને વધુ સ્પષ્ટ રીતે પ્રતિબિંબિત કરે છે. તે GDP થી વિપરીત, કુદરતી સંસાધનોના અવમૂલ્યન અને અવક્ષયને પણ ધ્યાનમાં લે છે. 

NDPની ગણતરી GDP માંથી સ્થિર સંપત્તિના અવમૂલ્યન અને કુદરતી સંસાધનોના અવક્ષયને બાદ કરીને કરવામાં આવે છે. અવમૂલ્યન એ ઉત્પાદનમાં વપરાતા મૂડીના મૂલ્યમાં ઘટાડો દર્શાવે છે. 

સંસાધન અવક્ષય એ કુદરતી સંસાધનોના ઉપયોગને કારણે તેમના જથ્થામાં ઘટાડો દર્શાવે છે અને ભવિષ્યના આર્થિક નુકસાનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

વર્તમાન પરિસ્થિતિ શું છે? 

GDP હાલમાં ભારત અને સમગ્ર વિશ્વમાં આર્થિક સ્વાસ્થ્યનું સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ સૂચક છે. ભારત હાલમાં તેના GDPની સાથે GDP અને NDPના વાર્ષિક અંઘજ પ્રકાશિત કરે છે છે, પરંતુ ત્રિમાસિક NDPct આંકડા પ્રદાન કરતું નથી. તાજેતરમાં, ૨૦૨૫-૨૬તા બીજા ક્વાર્ટરમાં ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર ૮.૨% હતો, જે છેલ્લા છ ક્વાર્ટરમાં સૌથી વધુ વધુ ૬ છે. ૨૦૨૪-૨૫ માટે GDP અને NDP બંનેમાં પાછલા વર્ષની સરખામણીમાં ૬.૫% નો વધારો થયો છે.

સરકારની યોજના શું છે? 

આંકડા મંત્રાલય આ પરિવર્તન માટે જરૂરી ડેટા અને પદ્ધતિઓની તપાસ કરી રહ્યું છે. પ્રક્રિયાને માર્ગદર્શન આપવા માટે રાષ્ટ્રીય હિસાબ આંકડા પર સલાહકાર સમિતિ હેઠળ એક પેટા સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે. અધિકારીઓ કહે છે કે IMF માર્ગદર્શિકા અનુસાર, ૨૦૨૯-૩૦ સુધીમાં તેનો અમલ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.