ભારત વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું ઇંધણ રિટેલ બજાર બન્યું! દેશમાં પેટ્રોલ પંપની સંખ્યા ૧ લાખ પાર 🚗⛽

 ભારત વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું ઇંધણ રિટેલ બજાર

ભારતે ઇંધણ રિટેલ ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. દેશમાં પેટ્રોલ પંપની સંખ્યા ૧ લાખને વટાવી ગઈ છે, જેના કારણે ભારત વિશ્વમાં અમેરિકા અને ચીન પછી ત્રીજા ક્રમે આવે છે.

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) ના આંકડા મુજબ, નવેમ્બર અંત સુધીમાં દેશમાં કુલ ૧,૦૦,૨૬૬ પેટ્રોલ પંપ કાર્યરત હતા. આ આંકડો ભારતને વિશ્વના સૌથી મોટા ઇંધણ રિટેલ નેટવર્ક ધરાવતા દેશોમાં સ્થાન અપાવે છે.

દેશના પેટ્રોલ પંપોમાંથી ૯૦ ટકા કરતા વધુ પંપ જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓના માલિકીમાં છે. તેમાં મુખ્યત્વે ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC), ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) અને **હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (HPCL)**નો સમાવેશ થાય છે.

ખાનગી ક્ષેત્રમાં, રશિયાની રોઝનેફ્ટ દ્વારા સમર્થિત નાયરા એનર્જી લિમિટેડ ૬,૯૨૧ પેટ્રોલ પંપ સાથે દેશની સૌથી મોટી ખાનગી ઇંધણ રિટેલર છે. ત્યારબાદ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ અને બીપી વચ્ચેનું સંયુક્ત સાહસ છે, જે ૨,૧૧૪ પેટ્રોલ પંપ ચલાવે છે. જ્યારે શેલ કંપની પાસે ભારતમાં ૩૪૬ પેટ્રોલ પંપ છે.

આંકડાઓ અનુસાર, ૨૦૧૫માં દેશનું પેટ્રોલ પંપ નેટવર્ક ૫૦,૪૫૧ સ્ટેશનોનું હતું, જે આજે લગભગ બમણું થઈ ગયું છે. તે સમયે ખાનગી કંપનીઓના ૨,૯૯૭ પેટ્રોલ પંપ હતા, જે કુલ બજારના આશરે ૫.૯ ટકા હતા. હાલ ખાનગી કંપનીઓનો હિસ્સો વધીને ૯.૩ ટકા થયો છે.

વિશ્વ સ્તરે જોવામાં આવે તો, અમેરિકા પાસે સૌથી મોટું પેટ્રોલ પંપ નેટવર્ક છે. જો કે ત્યાં કોઈ સત્તાવાર આંકડા ઉપલબ્ધ નથી, પરંતુ ૨૦૨૪ના એક અહેવાલ અનુસાર અમેરિકા માં અંદાજે ૧,૯૬,૬૪૩ રિટેલ પેટ્રોલ પંપ છે.

બીજા ક્રમે ચીન આવે છે. ગયા વર્ષના ચીની અહેવાલ મુજબ ત્યાં લગભગ ૧,૧૫,૨૨૮ પેટ્રોલ પંપ કાર્યરત છે. ચીનની સૌથી મોટી ઇંધણ રિટેલ કંપની સિનોપેક પોતાની વેબસાઇટ મુજબ ૩૦,૦૦૦થી વધુ પેટ્રોલ પંપ ચલાવે છે.

જોકે ચાઈના પેટ્રોકેમિકલ કોર્પોરેશન (સિનોપેક) કદમાં વિશાળ કંપની છે, પરંતુ તેના પેટ્રોલ પંપની સંખ્યા ભારતની અગ્રણી કંપની **ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC)**ની સરખામણીમાં ઓછી છે. IOC પાસે કુલ ૪૧,૬૬૪ પેટ્રોલ પંપ છે.

BPCL ૨૪,૬૦૫ પેટ્રોલ પંપ સાથે બીજા ક્રમે છે, જ્યારે HPCL પાસે ૨૪,૪૧૮ પેટ્રોલ પંપ છે.